Wie door het Zuid-Limburgse land wandelt, ziet en hoort overal de grens. In de vorm van een grenspaal, of in de vorm van het plaatselijke accent – een mengeling van Duits, Nederlands en Waals.
Meest bekend in de regio, die de plaatselijke VVV treffend aanduidt als het ‘Heuvelland’, is het drielandenpunt in Vaals. Van ver is het al te zien: boven het onbedorven landschap prijkt een Euromast-achtige uitzichttoren. Maar wie de moeite neemt om de omgeving van deze hotspot te voet te verkennen, beleeft een plezierige, rustige en toeristluwe dag.

Deze wandeling voert door het Vijlenerbos, Nederlands hoogstgelegen bos, en vlak langs de Belgische grens. Onderweg herinnert een witte grenspaal met een plaquette van de Nederlandse leeuw aan vroeger tijden. ‘1840’ prijkt er in sierlijke gietijzeren letters op de bijna manshoge kegelvormige paal, een verwijzing naar de datum waarop Nederland de afscheiding van de Belgen officieel erkende, tien jaar nadat zij tegen het regime van koning Willem I in opstand waren gekomen.
In de praktijk was België sinds het begin van de opstand (1830) al een zelfstandig land, en werd de soevereiniteit bekrachtigd met de kroning va Leopold I, die vanaf juni 1831 regeerde. Willem I was, als we de biografie van Jeroen Koch erop naslaan, niet bepaald gezegend met een soepel of vergevingsgezind karakter: hij beschouwde de kroning als een provocatie en gaf zijn Nederlandse troepen opdracht richting België te marcheren.
De operatie, beter bekend als de Tiendaagse Veldtocht, had niet het gewenste succes. Nederland had zich volgens Willem I weliswaar teweergesteld tegen ‘de tuimelgeest der eeuw’, maar met Franse hulp drongen de Belgische troepen het Nederlandse leger terug.
In de jaren daarna, zo schrijft Koch, hield Willem I vast aan de wapenspreuk van de Oranjes: je maintiendrai, ik zal volhouden. De houding des konings leidde tot de merkwaardige situatie dat de Nederlandse grondwet tot 1840 ongewijzigd bleef. Willem I kon vasthouden aan een papieren werkelijkheid waarin volgens artikel 1 van de grondwet zijn Verenigd Koninkrijk nog gewoon bestond.
‘Grenspaal No. 4’ is pas in 1840 in het Vijlenerbos neergezet. In dat jaar trad Willem I af en bood daarmee eindelijk de mogelijkheid voor het parlement om de grondwet te wijzigen.

Het dorpje Epen is de beste uitvalsbasis voor wie in de regio wil wandelen. Neem vanaf Maastricht bus 57 richting Gulpen (rijdt elk half uur) en stap uit op de Julianastraat. Epen heeft een VVV waar wandelroutes te verkrijgen zijn, maar leuker is om verschillende routes aaneen te rijgen. Dat moet met een goede kaart of een smartphone geen enkel probleem zijn. (Let wel op dat je telefoon niet overspringt op een Belgisch netwerk en je je blauw betaalt aan internetkosten!)

Het Geuldal richting de Volmolen.

Het Geuldal richting de Volmolen.

Wandel de Julianastraat uit en ga rechtsaf op de Wilhelminastraat – de Oranjes zijn ook zo dicht bij de grens nog alom aanwezig. Voor wie geen kaart heeft staat op de Wilhelminastraat een bord met paaltjesroutes in de regio; sla vanaf dat punt linksaf een weggetje in (het Terpoortenerkerkpad) dat naar een hotel voert, Herberg de Smidse.
Het terras van de Smidse biedt een prachtig uitzicht op het Limburgse heuvellandschap: het gebied waar de wandeling doorheen voert. Wandel via de weilanden verder richting de Volmolen, een Rijksmonument. Door de binnenplaats van de Volmolen loopt het pad (met rood aangegeven) verder richting het Vijlenerbos, dat je bij restaurant Buitenlust – eveneens een terras met prachtig uitzicht – binnenkomt.
Vervolg je weg in het bos in richting de Epenerbaan, waar verschillende wandelroutes op een parkeerplaats samenkomen. Iets verder op de Epenerbaan richting Vaals neem je rechts het blauwgemarkeerde pad en ga je verder richting het zuiden. Je kruist hierbij verschillende gemarkeerde routes van de ANWB en de grens met België komt al snel dichterbij.
Vlak langs de grens – waar je op een gegeven moment ‘grenspaal No. 4’ tegenkomt – wandel je zo tot je bij de Gemmenicherweg uitkomt. Vandaar voert een goed gemarkeerd pad links van de weg door de weilanden naar Vaals, waar bus 50 weer richting Maastricht rijdt.

De wandeling van Epen naar Vaals (ca. 10km) voert over goed begaanbare paden, die na flinke regen wel modderig kunnen zijn. In iets meer dan drie uur is dit een prachtige tocht door grensgebied, waar je aan alles – de geschiedenis, de taal – merkt dat dit land niet vanzelfsprekend bij Nederland hoort.

 

'Grenspaal No. 4'

‘Grenspaal No. 4’

 

Noot: de informatie over Willem I is afkomstig uit J. Koch, Koning Willem I. 1772-1843 (Amsterdam 2014).

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *